BOOM studio | Izba Pamięci - BOOM studio

  • 11 maja


  • admin

ext_02_a


ext_03

1. Wplyw historii na ideę

Teren, na którym stanąć ma budynek Izby Pamięci oraz Mur Pamięci, to miejsce przesiąknięte dramatyczną historią Powstania Warszawskiego, a zwłaszcza pamiętające czas w którym Niemcy dokonali masowej eksterminacji mieszkańców warszawskiej Woli.
„Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców, Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy” – taki rozkaz wydał 5 sierpnia 1944 r., w reakcji na wybuch powstania w Warszawie, Reichsfuehrer SS Heinrich Himmler, na wyraźne polecenie Hitlera,
Dokładna liczba ofiar rzezi warszawskiej Woli pozostaje wciąż nieznana. Według szacunku historyków mogło to być od 40 do 65 tys. osób, które zginęły w dniach 5-7 sierpnia 1944 r. w masowych egzekucjach i mordach dokonywanych przez oddziały niemieckie. Obok Holocaustu, to jedna z największych zbrodni wojennych o wszelkich cechach ludobójstwa, dokonana na ziemiach polskich.
Na cmentarzu Powstańców Warszawy, spoczywają prochy ponad 100 tysięcy osób: przede wszystkim powstańców oraz niewinnych ofiar “Rzezi Woli”: mężczyzn, kobiet i dzieci. Sam obszar jest niewspółmiernie mały w porównaniu do liczby ofiar tu spoczywających.
Dla nas, Polaków, to szczególna strefa sacrum, ponieważ na pierwszym planie stoi zawsze duch tego miejsca. Ten cmentarz jest zapisem historii o której nigdy nie wolno nam zapomnieć.
Teoretycznie, żaden budynek nie jest godzien tu stać, a jednocześnie brakuje miejsca, które opowiedziałoby historię piekła, jakie się tu rozegrało. Historię stosunkowo młodą, bo sprzed 71 lat o której jednak wiedza nie jest powszechna większości w Polsce i na świecie.


rzut_01


rzut_02

2. Zagospodarowanie

Budynek Izby Pamięci wraz z Murem Pamięci zlokalizowano w centralnej części zakresu opracowania. Projektowana koncepcja znajduje się na rzucie pierścienia przeciętego ul. Sowińskiego. Po jej zachodniej stronie znajduje się budynek Izby Pamięci, natomiast po stronie wschodniej zaprojektowano Mur Pamięci wraz z placem . Całość założenia posiada dodatkową komunikację z glinianką za pomocą schodów terenowych, przechodzących pod nadwieszoną częścią budynku. Kończą się placem bezpośrednio nad wodą, który stanowi miejscowe poszerzenie istniejącego ciągu pieszego biegnącego wzdłuż brzegu. Pozwala to na różną percepcję przestrzeni a przede wszystkim budynku z różnych punktów placu.

dron


ext_01


ext_04
3. Bryła.

Budynek jest nadwieszony nad skarpą od strony ul. Sowińskiego. Tworzy go przestrzenna, łukowa w rzucie konstrukcja. Dwa filary stanowią jedyne podparcie budynku a zarazem wejścia do środka. Styk budynek-grunt ograniczony został do minimum. Dzięki temu budynek zdaje się unosić nad terenem. Jest niczym nierzeczywisty pomost łączący nasze czasy z rokiem ’44.
Bryła budynku, oprócz tego, że zostala zgięta w rzucie, wcześniej uległa rotacji wokół własnej osi. Dzięki temu wszystko nabiera nowego znaczenia – w zależności od miejsca z którego patrzymy na budynek – podłoga staje się ścianą a ściana dachem itd. Rzeźbiarską formę bryły można odczytać zarówno jako budynek a także pomnik.
Skorupę zewnętrzną budynku stanowią podłużne, nieregularnie wysunięte betonowe „cegiełki”. Jest to alegoria płyt chodnikowych, z których budowane były przez powstańców barykady.
Dzięki temu budynek nabiera symbolicznej „szorstkości”. Ten sam zabieg został wykonany na znajdującym się naprzeciwko budynku Murze Pamięci. Jedak tutaj, na każdej betonowej “płycie chodnikowej”, umieszczono personalia osób zamordowanych przez Niemców.
Patrząc w rzucie na całe założenie – mur stanowi uzupełnienie jako wycinek pierścienia którego frontem jest mur (część wewnętrzna) a „plecami” ziemny nasyp.
idea_schemat
elewacje
4. Wnętrze

“Doświadczenie śmierci”, są to odczucia zmysłowe doświadczane przez osobę, która niemal umarła lub była w stanie śmierci klinicznej. U ludzi, którzy ten stan przeżyli, zauważono powtarzające się elementy takie jak min. odczucie podróżowania przez ciemny tunel, zakończony światłem.
Głęboki, czarny kolor ścian nawiązuje stylistyką do takiego tunelu. Łączenia ścian podkreślone zostały oświetleniem liniowym, potęgującym wrażenie rotacji osiowej wnętrza. Znajdujące się po przeciwległych stronach wejścia stanowią główne źródło światła naturalnego.
Po ścianie północnej, zgodnie z jej krzywizną, ciągnie się podświetlona ekspozycja stała – horyzontalne stendy, wyposażone min. w ekrany dotykowe zmieniają się w gabloty po czym płynnie przechodzą w ekspozycję wertykalną.
Głównym emiterem światła sztucznego będą: żarząca się zimnym, delikatnym światłem, podświetlona biała podłoga, oraz górne oświetlenie liniowe.

Osoba zwiedzająca Izbę Pamięci odbywać będzie metaforyczną podróż w celu poznania tła historycznego oraz zdobycia wiedzy na temat samego przebiegu tej przerażającej niemieckiej zbrodni dokonanej w pierwszych dniach Powstania Warszawskiego. Będzie miała również możliwość poznania historii osób, które cudem uniknęły śmierci. Symboliczne 3 rzeźby postaci znajdujące się w sali głównej, przedstawiają zwykłych mieszkańców Woli – kobietę w ciąży trzymającą za rękę dziewczynkę, młodego mężczyznę – pracownika fabryki oraz starszego człowieka. Niewielkie okna- szczeliny, znajdujące się na południowej ścianie, co roku o godzinie 12.00, 5 sierpnia, będą ich rozświetlać. W pozostałe dni rzeźby będą samoistnie świeciły delikatnym, miękkim światłem.
Podobne rzeźby, przedstawiające zwyczajnych ludzi i ich historie proponuje się „ukryć” na terenie Parku.
W sali głównej znajduje się również ruchoma projekcja mieszkańców Woli prowadzonych na śmierć przez hitlerowców. Wykonana jest techniką hologramu. Obraz wyświetlany jest na cieniutkiej, prawie niewidocznej warstwie pary wodnej. Technologia taka umożliwa przejście przez wyświetlany obraz, dotknięcie go, a nawet wchodzenie z nim w interakcje.


int_01


int_03


int_02


mur_01


mur_detal


inspiracje
rzut


id_01

id_02


id_03

5. Technologia

Izba Pamięci jest budynkiem jednokondygnacyjnym, w pełni dostosowanym dla osób niepełnosprawnych.
Wykonany jest w całości jako żelbetowa, monolityczna konstrukcja z betonu architektonicznego. Faktura elewacji została uzyskana dzięki silikonowym wkładkom szalunkowym wykonanym na zamówienie (z uwagi na nietypowy wzór). Ocieplenie budynku stanowi wewnętrzna warstwa. Okna zaprojektowano w formie pustaków szklanych odpowiadających wielkością “betonowym cegiełkom” dzięki czemu z zewnątrz są praktycznie niezauważalne.
Przestrzenna konstrukcja budynku połączona jest wspornikowo z dwoma filarami. Filary posadowiono na układzie fundamentów opartych na palach. Poziom płyty fundamentowej zlokalizowano powyżej wody gruntowej. Wszelkie instalacje zostały “ukryte” w przestrzeni poniżej posadzki.
Konstrukcję podłogi stanowią wylewane ścianki poprzeczne i oparte na nich prefabrykowane plyty żelbetowe. Na warstwie wyrównawczej zastosowano posadzkę żywiczną.

6. Podsumowanie

Zewnętrzna bryła budynku Izby Pamięci na Woli jest nowoczesną i śmiałą koncepcją, która w razie wykonania – na pewno nie pozostała by niezauważona. Forma została potraktowana jako współczesne narzędzie do odkrywania historii na nowo.
Od wewnątrz, budynek interpretować można jako zakręt, za którym nie wiadomo co się pojawi. To zwiedzający jest odpowiedzialny za to, co tu dostrzeże. Czy nasunie się mu refleksja na temat mieszkańców Woli, którzy wygnani przez Niemców ze swoich domów szli całymi rodzinami, nie wiedząc co się z nimi stanie? Czy refleksja o ludzkiej wolności?
W pewnym sensie jest to zaproszenie do wewnętrznego dialogu z samym sobą.
Ta zbrodnia nie może być przemilczana, i dlatego należy z pokolenia na pokolenie zachować pamięć o niej, by była dla wszystkich ostrzeżeniem i nigdy więcej nie powtórzyła się w historii.